Du lịch Cổ Loa – Lễ Hội Cổ Loa

Du lịch Cổ Loa – Lễ Hội Cổ Loa
2.75 (55%) 4 votes

Du lich Co LoaQuần thể di tích Thành Cổ Loa và Đền Sóc là hai khu vực di tích gắn liền với những truyền thuyết nổi tiếng về lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc ta. Ngoài ra đây là hai cụm di tích đều nằm về phía Bắc Hà Nội, trên cùng một tuyến đường là đường quốc lộ 3, tổng quãng đường cả đi cả về sẽ rơi vào khoảng 80km nên thường khách du lịch sẽ kết hợp đi 2 địa điểm này trong cùng 1 ngày.

Nên trong khuôn khổ bài viết này mình sẽ giới thiệu về cả hai quần thể di tích này. Phần 1 bài viết sẽ cung cấp nhiều thông tin về Du lịch Cổ Loa, Phần 2 sẽ viết riêng 1 bài về khu quần thể Đền Sóc ở Sóc Sơn

Thanh Co Loa

KHU DI TÍCH THÀNH CỔ LOA

GIỚI THIỆU CHUNG

Cổ Loa (Loa Thành) là di tích kinh thành của đất nước Âu Lạc từ thế kỷ 3 TCN và nhà nước của vua Ngô Quyền thế kỷ 10 SCN. Hiện nay quần thể di tích này thuộc địa phận xã Cổ Loa, huyện Đông Anh, Hà Nội.

Vào thời Âu Lạc, Cổ Loa nằm vào vị trí đỉnh của tam giác châu thổ Sông Hồng, là đầu mối quan trọng của cả đường bộ và đường thủy nên dã được lựa chọn làm kinh đô thời bấy giờ. Thành Cổ Loa là một khu vực đồi cao ráo nằm ở tả ngạn sông Hoàng – một nhánh lớn của sông Hồng, nối liền với sông Cầu nhưng con sông này qua nhiều thế kỷ bị phù sa bồi đắp nên hiện nay chỉ còn là một con lạch nhỏ. Xã Cổ Loa lúc đó có tên là Phong Khê – một vùng đồng bằng trù phú, đông đúc dân cư nên việc rời đô từ Phong Châu về đây đánh dấu một giai đoạn phát triển mới của cư dân Việt cổ.

Thành Cổ Loa được các nhà khảo cổ học đánh giá là “tòa thành cổ nhất, quy mô lớn và bậc nhất và cấu trúc cũng thuộc loại độc đáo nhất trong lịch sử xây dựng thành lũy của người Việt cổ”. Theo truyền thuyết Thành Cổ Loa có tới 9 vòng thành xoáy trôn ốc nhưng theo khai quật khảo cổ thì hiện nay chỉ còn dấu vết của 3 vòng thành. Trong đó vòng thành nội trong cùng có thể được làm sau này, vào thời Vua Ngô Quyền. Mỗi vòng thành đều có hào nước bao quanh bên ngoài, rộng từ 10-30m.

Hiện nay Cổ Loa được công nhận là một trong 21 khu du lịch Quốc gia, trong khu di có các công trình như Đền Thượng, Giếng Ngọc, Đình Cổ Loa, Đền thờ An Dương Vương… mở cửa quanh năm để phục vụ khách du lịch và người dân tham quan.

Truyền thuyết và thực tế về thành Cổ Loa

Thành Cổ Loa gắn liền với truyền thuyết về việc Thục Phán An Dương Vương được Thần Kim Quy giúp bày cách xây thành, về chiếc nỏ thần được làm từ móng chân rùa thần và về mối tình bi thương của Trọng Thủy – Mỵ Châu.

Tương truyền rằng thành Cổ Loa xây nhiều lần mà vẫn đổ, sau có Thần Kim Quy hiện lên giúp đỡ An Dương Vương thì thành mới đứng vững. Qua nhiều lần nghiên cứu khảo cổ thì các nhà khảo cổ đã tìm ra cách mà An Dương Vương giúp thành đứng vững chính là chèn một lớp đá vào chân tường thành, ở dưới sâu lòng đất vì đây là một khu vực đất yếu.

Sau khi xây thành xong, Thần Kim Quy đã tặng cho An Dương Vương một chiếc móng rùa thần của mình để làm nỏ thần, nỏ thân một phát bắn ra cả trăm cung tên khiến quân địch vô cùng hoảng sợ và đây chính là vũ khí giúp An Dương Vương giữ vững bờ cõi. Nhưng thực tế đây chính là “nỏ Liên Châu” do tướng quân Cao Lỗ là người phát minh ra. Nỏ này có một bộ phận gọi là “chốt giữ liên hoàn” để có thể 1 lần bóp cò mà nhiều mũi tên bay ra cùng lúc. Cùng với cấu tạo của Thành Cổ Loa là vòng xoáy trôn ốc, các ụ công sự được sắp xếp so le nhau nên các mũi tên từ các hướng bay ra cũng khiến quân địch vô cùng hoảng sợ.

Lúc này, Triệu Đà không tìm được cách nào để chiến thắng được An Dương Vương nên đã tìm cách đánh từ trong đánh ra. Triệu Đà giả hòa với An Dương Vương và xin kết thân cho con trai mình là Trọng Thủy với con gái của An Dương Vương là Mỵ Châu. Vì An Dương Vương ỷ vào sức mạnh nỏ thần nên đã chủ quan, không ngờ Trọng Thủy đánh cắp nỏ thần và An Dương Vương đã bị quân của Triệu Đà tiến đánh. Trong lúc nguy cấp, An Dương Vương đưa Mỵ Châu lên lưng ngựa và cùng bỏ chạy. Nhưng vì quá yêu và quá tin Trọng Thủy nên trên đường bỏ chạy Mỵ Châu đã rải lông ngỗng để Trọng Thủy có thể tìm thấy mình. Cuối cùng khi chạy đến bờ biển thì An Dương Vương mới biết chính con gái mình đã dẫn đường cho giặc đuổi theo nên đã rút kiếm chém đầu Mỵ Châu còn mình theo Thần Kim Quy lặn xuống biển sâu. Trọng Thủy vì quá đau khổ nên đã nhảy xuống giếng trong thành Cổ Loa tự vẫn.

Sự thực về mối tình đầy ngang trái này của Trọng Thủy và Mỵ Châu thì đến nay vẫn chưa có tài liệu nào có thể làm rõ được nhưng phải nói rằng đây là một bài học cảnh giác, gắn liền với lịch sử giai đoạn này của Nhà nước Âu Lạc.

Đi đến Cổ Loa như thế nào?

Từ trung tâm Hà Nội, các bạn qua cầu Chương Dương, qua cầu Đuống rồi rẽ theo đường quốc lộ 3 khoảng 15km là tới khu di tích Cổ Loa. Từ khu di tích Cổ Loa đi thêm 23km nữa vẫn theo quốc lộ 3 là tới lối rẽ vào Quần thể Đền Sóc Sơn.

Vì quãng đường khá ngắn nên các bạn có nhiều sự lựa chọn về mặt phương tiện như xe đạp, xe máy, ô tô hoặc xe bus.

Đi Bằng xe bus:

Các bạn có thể bắt xe 46, xuất phát từ bến xe Mỹ Đình – Phạm Hùng – Phạm Văn Đồng – Cầu Thăng Long – Vĩnh Ngọc – Quốc lộ 3 – Cổ Loa.

Hoặc đi từ Trạm trung chuyển xe bus Long Biên (ngay đầu đê Yên Phụ gần gầm cầu Long Biên) thì bắt xe 15. Lộ trình xe 15 là: Yên Phụ – Long Biên – Trần Nhật Duật – cầu Chương Dương – Nguyễn Văn Cừ – Ngô Gia Tự – Cầu Đuống – Quốc lộ 3 – Dốc Vân – Cổ Loa – Đông Anh – Nguyên Khê – Phủ Lỗ – Đa Phúc – Phố Nỉ.

Xem thêm: Du lịch Phố Cổ Hà Nội (kinh nghiệm chi tiết)

Đi bằng phương tiện cá nhân ô tô, xe máy, xe đạp:

Hiện đã thông cầu Nhật Tân nên các bạn có thể lựa chọn 2 đường đi:

Qua Cầu Chương Dương, đi thẳng theo đường Nguyễn Văn Cừ, qua cầu Đuống rẽ tay trái để đi qua đường ray tàu hỏa về phía đường đê, rẽ tay phải chính là quốc lộ 3, cứ đi theo quốc lộ 3 thì sẽ nhìn thấy biển chỉ Cổ Loa và bắt đầu đi theo biển chỉ dẫn.

Đường thứ 2 các bạn có thể đi qua cầu Nhật Tân nếu các bạn xuất phát từ khu hồ Tây, đi theo đường Võ Nguyên Giáp, rẽ phải sang quốc lộ 5 kéo dài 1 đoạn thì rẽ vào quốc lộ 3, đi thêm vài km sẽ thấy biển rẽ vào Cổ Loa bên tay trái đường.

NÊN ĐI CỔ LOA VÀO THỜI ĐIỂM NÀO?

Lễ hội Cổ Loa diễn ra vào ngày 6 tháng Giêng hàng năm, vì vậy nếu các bạn thích không khí lễ hội thì thời điểm này là thời điểm phù hợp nhất để ghé thăm Cổ Loa. Lễ hội Cổ Loa diễn ra từ sáng sớm với các đám rước, nghi thức tế lễ và các trò chơi dân gian…

Lễ hội kéo dài tới ngày 16 tháng Giêng với lễ tế tạ trời đất là kết thúc lễ hội.

Còn nếu các bạn không thích không khí lễ hội thì có thể đến khu di tích Thành Cổ Loa vào bất kỳ thời điểm nào trong năm.

di tich thanh co loa

CÁC ĐỊA ĐIỂM THAM QUAN Ở CỔ LOA

Ở Cổ Loa có nhiều khu vực có giá trị lớn đối với việc nghiên cứu khảo cổ, còn di tích Thành cổ hầu hết chỉ còn lại là những dấu vết.

– Thành Trong, là một khu vực hình chữ nhật có chu vi 1650m, nơi được xem là chỗ ở của Nhà Vua. Hiện còn lại là vết tích của rãnh đào thoát nước. Cổng cính của Thành Trong ở giữa bờ thành phía Nam. Từ cổng nhìn vào được cho rằng là khu vực “Điện ngự triều di quy”. Hai bên cổng có 2 ụ công sự cao hơn và nhô về phía trước. Ở bên góc Thành Trong còn 18 ụ công sự khác nữa. Bao quanh thành là hào sâu và rộng.

– Thành Trung (vòng thành giữa) có chu vi 6500m. Từ cửa Nam (chợ Sa ngày nay) thành vòng về phía Đông theo Đầm Cả, qua Gò Voi ở phía Bắc rồi vòng lại phía Nam theo bờ sông Hoàng.

– Thành Ngoại có chu vi 8000. Một đoạn của sông Hoàng chảy từ tây nam đến đông nam, bao quanh thành từ đông bắc đến đông nam.

Trong khu vực Thành trong, nhân dân ta đã xây dựng một vài công trình tưởng niệm An Dương Vương Đền thờ An Dương Vương, Ngự triều di quy và một số công trình khác.

Đọc thêm : Du lịch Làng Cổ Đường Lâm (chi tiết thực tế)

1. Đền thờ An Dương Vương

Đền thờ An Dương Vương hay còn được gọi là đền Thượng nằm ở trung tâm Thành trong, được coi là nơi Vua Thục Phán trước kia ở. . Đền Thượng mọc lên trên một gò đất hình đầu rồng, hai gò hai bên là hai cánh rừng. Phía dưới có hai hố tròn là mắt rồng. Trước mặt đền Thượng là một hồ nước lớn, bên trong hồ có Giếng Trọng Thủy (Giếng Ngọc) – nơi truyền thuyết cho rằng Trọng Thủy đã gieo mình xuống đây tự vẫn.

Hiện không rõ đền được xây dựng từ năm nào nhưng lần sửa chữa xa nhất vào năm 1687 và có một lần trùng tu lớn nhất vào năm 1893.

Trong đền còn giữ được một số di vật như: tượng An Dương Vương bằng đồng, đúc vào năm 1897, hai con ngựa hồng – bạch làm vào năm 1716, các món đồ bằng đồng, sứ, gỗ, vải…

Trước cổng để có 2 con rồng đá, thân uốn lượn, tay vuốt râu, được chạm khắc hết sức tinh tế của những người thợ thủ công Việt Nam thế kỷ 17.

Đền có nhiều cửa ra vào, khu vực chính giữa là điện thờ Vua, nằm phía trong ở hai bên là nơi thờ Hoàng Hậu và thờ Mẫu.

2. Ngự triều di quy – Đình Cổ Loa

Qua cổng làng Cổ Loa cũng là cổng Thành Trong là tới Ngự triều di quy hay còn được gọi là Ngự Đình hay Đình Cổ Loa. Đây là một ngôi đình được chuyển từ nơi khác về, và dựng lại hồi cuối thế kỷ 18 ngay trên khu đất tương truyền là nơi xa xưa vua Thục Phán thiết triều. Trong đình vẫn còn tấm hoành phi ghi bốn chữ “Ngự triều di quy”. Giữa đình, còn bức cửa võng chạm hình tứ linh (long, ly, quy, phượng) và tứ quý (đào, cúc, trúc, mai). Bức chạm khá tinh tế và được thếp vàng rực rỡ. Đình có kiến trúc vững chãi, bề thế và tại đây trưng bày nhiều di tích khảo cổ niên đại hàng nghìn năm có giá trị quan trọng ví dụ như những mũi tên bằng đồng từ thời An Dương Vương.

di tich thanh co loa (2)

Am Mỵ Châu

Bên trái Đình Cổ Loa là Am thờ Mỵ Châu (Am Bà Chúa), dân làng còn gọi đây là mộ Mỵ Châu. Đây chỉ là một am nhỏ nằm khiêm tốn dưới gốc đa nghìn tuổi với vẻ u tịch như muốn gợi về câu chuyện tình ngang trái cách đây hàng ngàn năm. Căn phòng trong cùng có tượng công chúa Mỵ Châu. Đây là một hòn đá tự nhiên có hình dáng người cụt đầu. Truyền thuyết kể rằng sau khi Mỵ Châu hóa thành hòn đá to trôi dạt về bãi Đường Cấm, ở phía đông thành Cổ Loa, dân trong thành đem võng ra cáng về đến gốc đa thì đứt võng, hòn đá rơi xuống, bèn lập am thờ ngay tại chỗ. Ngay trước cửa am gắn một bia đá nhỏ khắc mấy câu thơ:

Đường ốc quanh quanh tới Cổ thành
Cây đa thiên cổ dáng còn thanh
Hồng hồng mũ ngọc. Người đâu vắng
Lạnh lạnh gươm thần. Đá vẫn xanh
Kẻ Việt người Tần khôn vẹn nghĩa
Khối tình chữ hiếu khó toàn danh
Ôi! Hồn ngọc tĩnh giờ lai láng
Làm khách đang yêu bước chẳng đành

Chùa Bảo Sơn hay Chùa Cổ Loa (Bảo Sơn Tự)

Từ Am Mỵ Châu đi sâu vào phía trong là chùa Bảo Sơn, trong chùa có nhiều tác phẩm nghệ thuật đặc sắc, có giá trị to lớn như: bức cốn tứ linh từ thế kỷ 19, 134 bức tượng Phật được bài trí ở chính điện, hậu cung, hành lang và nhà Mẫu, 5 tấm bia đá từ thế kỷ 17 đến thế kỷ 19, 2 đại hồng chung đúc vào năm Gia Long thứ 2 (năm 1803), một khánh đồng và nhiều pháp khí có giá trị khác.

Đền thờ Cao Lỗ

Cao Lỗ (? – 179 TCN) là một tướng tài của Thục Phán An Dương Vương, quê người Gia Bình, Bắc Ninh. Ông là người phát minh ra “nỏ liên châu” bắn được nhiều mũi tên cùng một lúc. Ông cũng chính là người khuyên An Dương Vương dời đô xuống vùng đồng bằng, tìm đất đóng đô và là người thiết kế, chỉ huy công trình xây thành Cổ Loa.

Đền thờ Cao Lỗ hiện được dựng ở nhiều nơi như quê ông ở Bắc Ninh, hay ở Ái Mộ và ngay trong thành Cổ Loa cũng có đền thờ của ông.

Đền thờ nhỏ, có dựng tượng Cao Lỗ bắn nỏ giữa ao nước trước đền. Trong đền còn lưu giữ nhiều mũi tên đồng mà các nhà khảo cổ học đã khai quật được.

Đền thờ Cao Lỗ chỉ cách Đền thờ An Dương Vương khoảng 150m

Kết hợp đi Cổ Loa và Đền Gióng Sóc Sơn trong 1 ngày

Các cửa thành và các Miếu thờ Thần trấn các cửa thành.

Ngay trên đường vào khu vực Thành Cổ Loa các bạn sẽ nhìn thấy Cửa Trấn Nam và Miếu thờ Thần trấn cửa Nam. Qua cửa này rẽ tay phải chính là Đền thờ Cao Lỗ.

Cửa trấn Bắc và Miếu thờ Thần trấn cửa Bắc nằm ở vòng thành thứ 3, cách Trung tâm Cổ Loa khoảng 5km.

Cửa trấn Tây và Miếu thờ Thần trấn cửa Tây cũng nằm ở vòng thành thứ 3 nhưng riêng cửa trấn Đông thì đã không còn qua quá trình xây dựng khu dân cư ở đây

Các di chỉ khảo cổ

Cổ Loa là một khu vực dày đặc các di chỉ khảo cổ như: Đồng Vông, Bãi Mèn, Đình Chiền, Đình Tràng, Mả Tre, Thành Nội, Thành Ngoại, Thành Trung, Xuân Kiều, Xóm Nhồi, Tiên Hội, Đường Mây, Cầu Vực… và các nhà khảo cổ học đã khai quật được ở đây hàng vạn công cụ lao động, nhạc khí, vũ khí bằng đồng…

ĐẶC SẢN CỔ LOA

Cổ Loa có một món ăn đặc sản đó là Bún Mạch Tràng. Truyền thuyết kể rằng: Trong lúc chuẩn bị yến tiệc cho lễ dạm hỏi công chúa Mỵ Châu, người đâu bếp đã làm đổ bột gạo vào chiếc rổ đặt trong vạc nước sôi. Quá hốt hoảng vội vàng nhấc chiếc rổ lên thì đã thấy bột gạo kết thành những sợi màu trắng. Vì tiếc của nên người đầu bếp đã cho sợi gạo vào xào với rau cần có sẵn để làm món ăn nhẹ. Không ngờ món ăn được An Dương Vương hết lời khen ngợi nên món ăn này được có mặt trong thực đơn đãi khách của nhà Vua. Bún Mạch Tràng xuất hiện từ đó và trở thành món ăn đặc sản của vùng Cổ Loa, được dâng cúng hàng năm vào dịp Lễ hội đền Cổ Loa hay ngày 13 tháng 8 (lễ ăn hỏi công chúa Mỵ Châu).

Bún Mạch Tràng có màu trắng ngà rất đặc trưng, sợi rất dài, được chế biến tỉ mỉ và được dùng trong nhiều món ăn như bún mắm, bún chả, bún đậu… Nhưng đặc biệt nhất vẫn là bún xào cần. Các bạn có thể tìm thấy món ăn này ở chợ Cổ Loa khi tới thăm khu vực này.

Xem thêm : Kinh nghiệm Du lịch Đền Gióng Sóc Sơn

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *